Een professioneel kritische instelling: niet alleen voor accountants

  • Deloitte Nederland
  • 06 januari 2011
Deloitte

Ik wil het graag hebben over ‘professional skepticism’. 

Ken je veel accountants in je eigen omgeving? Wat voor types zijn het? De meeste accountants die ik ken zijn van natura vrij sceptisch. Het zijn zeg maar de types die op de lagere school al vroeg niet meer in Sinterklaas of de Kerstman geloofden. Dit omdat ze door hun sceptische instelling al snel beredeneerden dat die chocoladeletter in de schoen nooit door Sinterklaas erin gestopt kon zijn: die rondbuikige man past nooit door de schoorsteen en bovendien had moeders laatst ook al zo’n chocoladeletter in de kast liggen. En daarnaast kan Sinterklaas nooit in zijn eentje alle kinderen van de school en in Nederland op dezelfde avond van cadeautjes voorzien. Dat zou namelijk een enorm complexe logistieke operatie betekenen.

In het lijfblad voor accountants, heel origineel ‘de accountant’ genoemd, staat elke maand een prachtige rubriek: ‘spookcijfers’. In deze rubriek wordt elke keer op professioneel kritische wijze een getal wat in de media staat, nader onderzocht. Wat is de basis voor dit getal en kan dat redelijkerwijs kloppen? Zo werd bijvoorbeeld een keer in de media beweerd dat het koningshuis jaarlijks tussen de 4 en 5 miljard euro oplevert. Nu zal het koningshuis ook best op indirecte manier geld opleveren voor Nederland, maar onzin natuurlijk om te beweren dat dit tussen de 4 en 5 miljard ligt.

Een professioneel kritische instelling is iets waarover elke accountant bij de uitvoering van zijn werk over moet beschikken. In de regelgeving voor accountants is dit zelfs letterlijk benoemd: de accountant moet een professioneel kritische instelling hebben bij de uitvoering van zijn werkzaamheden. Je moet vragen durven stellen bij de bestaande ‘status quo’, wat dus ook kan betekenen dat je tegen de stroom in moet roeien. Soms is het zelfs nodig om tot vervelens toe door te vragen over bepaalde zaken, omdat iets gewoon niet klopt of logisch is. Door een bekende accountant is laatst heel terecht gezegd dat je als accountant soms ‘strontvervelend’ moet zijn. En dat klopt helemaal.

Natuurlijk moet je als accountant ook een goede dienstverlener zijn, maar je moet staan voor je vak en voor je werkzaamheden. En je moet ook niet overal in het wildeweg vraagtekens bij stellen: maar wel als iets niet klopt, of als iets niet logisch is. Ik denk dat ik ook bij klanten kom die ons soms maar vervelend vinden. Maar er kan je ook waardering ten deel vallen als blijkt dat je over bepaalde zaken terecht en op tijd kritische vragen hebt gesteld, waardoor erger is voorkomen. Dan heb je je werk goed gedaan en je rol goed vervuld.
 

Dat mijn professioneel kritische instelling en die van de meeste accountants niet onfeilbaar is, zal duidelijk zijn. Een bekende discussie in dit kader is de rol van accountants bij banken die in de problemen kwamen.

Professional skepticism is niet iets unieks. Het is volgens mij iets waar we allemaal in meer of mindere mate over beschikken. Het is gewoon kritisch en met Nederlandse nuchterheid kijken naar wat er nu feitelijk gebeurd. Je ogen en oren open houden. Je gezonde (boeren)verstand gebruiken: is dit logisch en kan ik dit begrijpen. Niet alles klakkeloos voor waar aannemen. En als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dat is dat vaak ook zo.

Natuurlijk is het zo dat we met z’n allen moeten beschikken over passie, lef, ondernemerszin, durf en creativiteit etc. Maar een beetje ‘professional skepticism’ daarbij op z’n tijd kan heel relativerend werken….

  Eelke-Jan Jongsma
  Deloitte Audit
  Manager

 

 

Deloitte Nederland

Een twitterend nieuw jaar! #DeloitteWish

  • Deloitte Nederland
  • 23 december 2010
Naar boven