Veiligheid & Social Media

  • Lennart Snoeijer
  • 08 augustus 2011

Het belang van real time informatie bij incidentenbestrijding

“Wanneer zich een incident voor doet, kruip ik achter mijn computer en zet ik de televisie aan. Via social media, zoals Twitter en YouTube, blijf ik continu op de hoogte van de ontwikkelingen. Dit gaat vele malen sneller dan de geprotocolleerde wegen en biedt mij de mogelijkheid in real time te sturen.” Deze quote komt van wijlen Don Berghuijs, in de functie van directeur van de veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond. Het biedt een treffend voorbeeld van het toegenomen belang van social media bij het bestrijden van incidenten.

De politie, veiligheidsregio’s en meldkamers lijken zich steeds meer bewust van de mogelijkheden en het belang van social media op het gebied van veiligheid. De praktische toepassing lijkt echter nog in de kinderschoenen te staan. Zo zijn dergelijke partijen niet alleen gebonden aan strenge wet- en regelgeving, ook is de betrouwbaarheid van de informatie afkomstig van social media - in bepaalde gevallen - discutabel te noemen.

De vraag die hierbij gesteld kan worden is: op welke wijze zouden hulpverleningsdiensten optimaal gebruik kunnen maken van deze nieuwe vorm van media?

Een schreeuwende informatiebehoefte

Het lijkt echter niet langer mogelijk voor hulpverleningsdiensten om achter te blijven. Niet alleen de media, maar ook zeker de burger is steeds sneller op de hoogte van wat zich in zijn of haar omgeving afspeelt en heeft daarbij behoefte aan verheldering vanuit het bevoegd gezag. Hoe langer het duurt voordat er gereageerd wordt door de desbetreffende partij, zijnde politie, brandweer en/of de ambulancevoorziening, hoe groter de kans dat het nieuws zich wijd zal verspreiden. Dit kan allerlei voor hulpverleningsdiensten ongewenste gevolgen met zich mee brengen. Hierbij kan gedacht worden aan burgers die het heft in eigen hangen nemen, pikante details die via de media naar buiten komen en onnodige paniek in de omgeving waar een incident zich voor doet.

Een bekend voorbeeld hiervan is de industriebrand van Moerdijk afgelopen juli, waarbij de beeldvorming die via de media ontstond bij omwonenden en de rest van Nederland achteraf nog erg moeilijk te kanaliseren en te beïnvloeden bleek. Een ander typerend voorbeeld, hoewel op veel kleinere schaal, maar dat zich in mijn directe omgeving heeft afgespeeld, is die van het vinden van een gestolen auto. Bijna tegelijkertijd met het doen van de aangifte van zijn gestolen auto, plaatste de gedupeerde een bericht op Twitter met daarin een beschrijving van zijn auto, waar deze was gestolen en de vraag om het bericht te retweeten (het doorsturen van het bericht naar de eigen contactpersonen op Twitter). Uiteindelijk resulteerde dit in een situatie waarbij de gedupeerde al bij zijn gestolen voertuig aanwezig was voordat de politie arriveerde.

Sturen op real time informatie

Zoals al eerder uiteengezet zijn hulpverleningsdiensten zich tegenwoordig wel degelijk bewust van het belang van social media. Zo blijkt ook uit de volgende quote: “Een foto zegt soms meer dan 1000 woorden. ‘Hoe ligt de gewonde erbij?’ of ‘Wat is de kleur van de rook?,’ zijn vaak moeilijker te omschrijven dan die ene foto of video. Hierop voortbordurend ben je uiteraard altijd afhankelijk van de gebruikte media van de 112 melder.” Het gebruik van social media en daarop geplaatste foto’s en video’s door getuigen biedt dus aanvullende of afwijkende informatie waar op gestuurd kan worden door hulpdiensten. Operationele veiligheidsdiensten kunnen real time op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen betreffende een incident. Daarnaast is men in de gelegenheid om eerder een standpunt te formuleren richting de buitenwereld en daarmee beeldvorming te beïnvloeden. De huidige knelpunten blijken echter ook al uit het gegeven citaat; veiligheidsdiensten zijn afhankelijk van de toerusting en de mogelijkheden om social media toe te passen. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om het ontbreken van de benodigde ICT of hardware ondersteuning (zoals een extra beeldscherm voor een meldkamer centralist) of benodigde protocollen voor het gebruik van social media. Het voorgaande geeft het gevoel dat hulpverleningsdiensten mogelijk achter lopen op het gebied van social media ten opzichte van de omgeving waarbinnen zij acteren: de Nederlandse maatschappij. Maar er is meer…

Van real time informatie naar real time presence

In mijn optiek is het valide om je af te vragen of hulpverleningsdiensten niet voorop zouden moeten lopen als het gaat om social media. Zo heeft de afgelopen jaren de ontwikkeling van de smartphone een enorme vlucht genomen. De kwaliteit van de camera’s waarmee deze mobiele telefoons zijn uitgerust, blijft toenemen maar ook de mogelijkheden van het gebruik van deze camera’s heeft zich stormachtig ontwikkeld. Het is tegenwoordig bijvoorbeeld mogelijk om met een iPhone face to face met elkaar te bellen. Met behulp van een camera aan de voorzijde van de smartphone en de applicatie ‘Facetime’ is het mogelijk elkaar te zien tijdens het bellen. De toepassingsmogelijkheden hiervan zijn echter veel groter, het biedt de mogelijkheid voor burgers om niet alleen de oren maar ook de ogen te vormen voor hulpverleningsdiensten. Het is hierdoor bijvoorbeeld mogelijk rechtstreeks beelden door te sturen naar een meldkamer. Hiermee, gaat naar mijn idee, een nieuwe wereld open van mogelijkheden om effectiever en efficiënter te kunnen anticiperen op incidenten.

Het voorgaande is slechts een schets van de mogelijkheden van social media voor het veiligheidsdomein. Een ontwikkeling waar hulpverleningsdiensten mogelijk pas aan de vooravond van staan, maar wie zal het zeggen? Tasten we niet allemaal nog enigszins in het duister over de grenzen van social media? De mogelijkheden lijken onbegrensd, maar willen we deze grenzen ook echt verkennen? Wanneer komt de privacy van burgers in het geding? Genoeg redenen voor mij in ieder geval om deze ontwikkeling op de voet te blijven volgen!
 

Lennart Snoeijer

Business Analyst

Business Analist, Deloitte Consulting Netherlands. MA Public Administration, Utrecht University

LinkedIn Talent Connect Conference, Londen

  • Lennart Sloof
  • 05 augustus 2011
Naar boven